23.06.2026.
Kjanti je u rimsko doba bio poznat po belom vinu
Istraživanja na lokalitetu Ćetamura pokazala su da su drevne toskanske loze bile genetski povezane sa nekim srednjoevropskim sortama grožđa
Kada se pomene Kjanti, ljubitelji vina prvo pomisle na crvena vina od sorte sanđoveze, koja je simbol Toskane prepoznatljiv u celom svetu. Međutim, novo arheogenetsko istraživanje pokazalo je da je istorija ove slavne vinske regije mnogo složenija nego što se do sada verovalo.
Međunarodni tim naučnika predvođen istraživačima sa Univerziteta u Jorku analizirao je DNK iz semenki grožđa starih gotovo dve hiljade godina pronađenih na arheološkom lokalitetu Ćetamura del Kjanti u srcu Toskane. Rezultati su pokazali da su vinogradi ovog područja tokom etrurskog i rimskog perioda bili dominantno zasađeni sortama belog grožđa, a ne crvenim sortama po kojima je Kjanti danas poznat.
Semenke su pronađene u drevnim bunarima ispunjenim muljem bez prisustva kiseonika, što je omogućilo njihovo izuzetno očuvanje. Naučnici su sekvencirali DNK iz 80 uzoraka i rekonstruisali najdetaljniju genetsku istoriju vinove loze ikada dobijenu sa jednog arheološkog lokaliteta. Ispostavilo se da je većina uzoraka pripadala jednoj istoj sorti koja se održavala generacijama, od etrurskog perioda pa sve do rimskog doba. Genetski markeri pokazali su da je ta sorta davala belo grožđe.
- Pronašli smo izuzetnu priču o kontinuitetu. Ogromna većina semenki pripadala je jednoj istoj sorti koja je vekovima održavana i prenošena - izjavila je dr Oja Inanli, jedna od autorki istraživanja.
Istraživanje otvara nova pitanja o razvoju evropskog vinogradarstva. Genetske analize pokazale su i veze između drevnih toskanskih loza i današnjih sorti iz južne Francuske, što ukazuje na intenzivnu razmenu sadnog materijala i poljoprivrednog znanja unutar Rimskog carstva. Vinova loza očigledno je bila deo mnogo šire mediteranske mreže nego što se ranije pretpostavljalo.
Istraživači su identifikovali i jednu drevnu sortu iz Ćetamure koja pokazuje iznenađujuće genetske veze sa današnjim sortama iz centralne i istočne Evrope. Najbliži savremeni srodnik te loze je retka mađarska sorta Baratcsuha szürke, dok analiza ukazuje i na srodstvo sa čuvenom lozom iz Maribora u Sloveniji, koja se smatra najstarijom živom vinovom lozom na svetu koja i danas daje rod. Ovo otkriće sugeriše da su pojedine genetske linije vinove loze opstale kroz dva milenijuma i da istorijske veze između mediteranskog i srednjoevropskog vinogradarskog prostora mogu biti mnogo dublje nego što se ranije pretpostavljalo.
Nensi de Grumond sa Državnog univerziteta Floride, istraživačica koja je takođe uključena u projekat u Toskani, smatra da rezultati predstavljaju važan novi deo slagalice u razumevanju istorije toskanskog vinarstva. Kako ističe, posebno je fascinantna činjenica da je današnjem slavnom crvenom vinu prethodila bela sorta koja je pažljivo održavana kroz više vekova etrurske i rimske civilizacije.
Međunarodni tim naučnika predvođen istraživačima sa Univerziteta u Jorku analizirao je DNK iz semenki grožđa starih gotovo dve hiljade godina pronađenih na arheološkom lokalitetu Ćetamura del Kjanti u srcu Toskane. Rezultati su pokazali da su vinogradi ovog područja tokom etrurskog i rimskog perioda bili dominantno zasađeni sortama belog grožđa, a ne crvenim sortama po kojima je Kjanti danas poznat.
Semenke su pronađene u drevnim bunarima ispunjenim muljem bez prisustva kiseonika, što je omogućilo njihovo izuzetno očuvanje. Naučnici su sekvencirali DNK iz 80 uzoraka i rekonstruisali najdetaljniju genetsku istoriju vinove loze ikada dobijenu sa jednog arheološkog lokaliteta. Ispostavilo se da je većina uzoraka pripadala jednoj istoj sorti koja se održavala generacijama, od etrurskog perioda pa sve do rimskog doba. Genetski markeri pokazali su da je ta sorta davala belo grožđe.
- Pronašli smo izuzetnu priču o kontinuitetu. Ogromna većina semenki pripadala je jednoj istoj sorti koja je vekovima održavana i prenošena - izjavila je dr Oja Inanli, jedna od autorki istraživanja.
Istraživanje otvara nova pitanja o razvoju evropskog vinogradarstva. Genetske analize pokazale su i veze između drevnih toskanskih loza i današnjih sorti iz južne Francuske, što ukazuje na intenzivnu razmenu sadnog materijala i poljoprivrednog znanja unutar Rimskog carstva. Vinova loza očigledno je bila deo mnogo šire mediteranske mreže nego što se ranije pretpostavljalo.
Istraživači su identifikovali i jednu drevnu sortu iz Ćetamure koja pokazuje iznenađujuće genetske veze sa današnjim sortama iz centralne i istočne Evrope. Najbliži savremeni srodnik te loze je retka mađarska sorta Baratcsuha szürke, dok analiza ukazuje i na srodstvo sa čuvenom lozom iz Maribora u Sloveniji, koja se smatra najstarijom živom vinovom lozom na svetu koja i danas daje rod. Ovo otkriće sugeriše da su pojedine genetske linije vinove loze opstale kroz dva milenijuma i da istorijske veze između mediteranskog i srednjoevropskog vinogradarskog prostora mogu biti mnogo dublje nego što se ranije pretpostavljalo.
Nensi de Grumond sa Državnog univerziteta Floride, istraživačica koja je takođe uključena u projekat u Toskani, smatra da rezultati predstavljaju važan novi deo slagalice u razumevanju istorije toskanskog vinarstva. Kako ističe, posebno je fascinantna činjenica da je današnjem slavnom crvenom vinu prethodila bela sorta koja je pažljivo održavana kroz više vekova etrurske i rimske civilizacije.
