22.09.2026.
Vino se u današnjoj Španiji pravilo 3.000 godina pre dolaska Rimljana
Značajna ampelografska studija pokazala je da su Feničani, a ne stari Rimljani, doneli prve kultivisane vinove loze na područje današnje Španije
Feničanske amfore
Novo istraživanje drevne DNK pokazalo je da istorija vinogradarstva na Iberijskom poluostrvu počinje oko 3.000 godina pre nego što su Rimljani osvojili ovaj prostor. Prve kultivisane vinove loze stigle su iz istočnog Mediterana, najverovatnije posredstvom feničanskih doseljenika, a njihovi potomci ostali su deo genetske istorije iberijskog vinogradarstva sve do danas.
Međunarodni tim istraživača analizirao je DNK iz 28 drevnih semenki vinove loze pronađenih na arheološkim lokalitetima na Iberijskom poluostrvu i Sardiniji. Uzorci obuhvataju period od gvozdenog doba do srednjeg veka, odnosno više od 2.000 godina istorije vinogradarstva. Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu Current Biology.
Najstarije semenke gajene vinove loze u analiziranom materijalu potiču iz južne Španije i datiraju približno iz 1000. godine pre nove ere. Njihov genetski profil povezan je sa domestifikovanim lozama istočnog Mediterana, što pruža snažan dokaz da vinogradarstvo na Iberijskom poluostrvu nije nastalo nezavisnom domestifikacijom lokalnih divljih loza.
Prema istraživačima, ključnu ulogu u prenošenju vinove loze imali su Feničani, koji su tokom prvog milenijuma pre nove ere osnivali naselja duž južne i istočne obale Iberije. Sa sobom su doneli loze sa istočnog Mediterana, a vinogradarstvo i proizvodnja vina ubrzo su prihvaćeni među lokalnim stanovništvom. Proizvodnja vina dobila je izraženiji komercijalni karakter već krajem VIII veka pre nove ere.
Međutim, dolazak novih loza nije značio jednostavno preseljenje postojećih sorti sa jednog prostora na drugi. Genetska analiza pokazala je da su se uvezeni čokoti veoma rano ukrštali sa lokalnim divljim lozama. Tako su nastale nove genetske linije koje će kasnije postati deo osnove tradicionalnih sorti Iberijskog poluostrva. Neke od tih linija mogu se prepoznati već u semenkama koje datiraju iz IV veka pre nove ere.
Posebno je značajno što istraživanje ne govori samo o poreklu vinogradarstva već i o njegovom kontinuitetu. Naučnici su pronašli genetske veze između drevnih i savremenih loza. Jedan srednjovekovni uzorak iz Valensije pokazuje vezu sa savremenom španskom sortom pasa valencijana, dok je za sortu heben utvrđeno da se na Iberijskom poluostrvu gaji najmanje 1.100 godina.
Otkriće menja sliku o ulozi Rimljana u nastanku iberijske vinske kulture. Rimljani su nesumnjivo imali važnu ulogu u razvoju vinogradarstva i trgovine vinom na Iberijskom poluostrvu, ali nova genetska istraživanja pokazuju da su temelji te tradicije postavljeni nekoliko vekova ranije.
Međunarodni tim istraživača analizirao je DNK iz 28 drevnih semenki vinove loze pronađenih na arheološkim lokalitetima na Iberijskom poluostrvu i Sardiniji. Uzorci obuhvataju period od gvozdenog doba do srednjeg veka, odnosno više od 2.000 godina istorije vinogradarstva. Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu Current Biology.
Najstarije semenke gajene vinove loze u analiziranom materijalu potiču iz južne Španije i datiraju približno iz 1000. godine pre nove ere. Njihov genetski profil povezan je sa domestifikovanim lozama istočnog Mediterana, što pruža snažan dokaz da vinogradarstvo na Iberijskom poluostrvu nije nastalo nezavisnom domestifikacijom lokalnih divljih loza.
Prema istraživačima, ključnu ulogu u prenošenju vinove loze imali su Feničani, koji su tokom prvog milenijuma pre nove ere osnivali naselja duž južne i istočne obale Iberije. Sa sobom su doneli loze sa istočnog Mediterana, a vinogradarstvo i proizvodnja vina ubrzo su prihvaćeni među lokalnim stanovništvom. Proizvodnja vina dobila je izraženiji komercijalni karakter već krajem VIII veka pre nove ere.
Međutim, dolazak novih loza nije značio jednostavno preseljenje postojećih sorti sa jednog prostora na drugi. Genetska analiza pokazala je da su se uvezeni čokoti veoma rano ukrštali sa lokalnim divljim lozama. Tako su nastale nove genetske linije koje će kasnije postati deo osnove tradicionalnih sorti Iberijskog poluostrva. Neke od tih linija mogu se prepoznati već u semenkama koje datiraju iz IV veka pre nove ere.
Posebno je značajno što istraživanje ne govori samo o poreklu vinogradarstva već i o njegovom kontinuitetu. Naučnici su pronašli genetske veze između drevnih i savremenih loza. Jedan srednjovekovni uzorak iz Valensije pokazuje vezu sa savremenom španskom sortom pasa valencijana, dok je za sortu heben utvrđeno da se na Iberijskom poluostrvu gaji najmanje 1.100 godina.
Otkriće menja sliku o ulozi Rimljana u nastanku iberijske vinske kulture. Rimljani su nesumnjivo imali važnu ulogu u razvoju vinogradarstva i trgovine vinom na Iberijskom poluostrvu, ali nova genetska istraživanja pokazuju da su temelji te tradicije postavljeni nekoliko vekova ranije.
